نگهداری غاز

جوجه کشی غاز

جوجه کشی غاز

در این نوشته خواهیم پرداخت به جوجه کشی غاز و روش های نوین نگهداری از غاز همچنین به دو روش جوجه کشی طبیعی و مصنوعی غاز را بررسی خواهیم کرد.

 

1-   جوجه کشی طبیعی غاز ها

در جوجه کشی غاز  باید  تمام شرایطی را که در جوجه کشی طبیعی ماکیان  مطرح است  رعایت نمود.به غاز ها باید دارو های  ضد انگلی  خورانید و از پودر هایی برای  از بین بردن انگل های خارجی استفاده نمود . مواد غذایی و علوفه  و آب کافی باید  در نزدیکی لانه  غاز ها  قرار داده شوند  و حتی برای شاداب  ماندن غاز ها توصیه می شود امکانات شنا کردن نیز  برای آنها فراهم گردد.
تخم ها را باید در یک  زمان زیر غاز مادر گذاشت تا جوجه ها در یک روز  یا حداکثر  با فاصله  24 ساعت  از تخم بیرون آیند  زیرا ممکن است  غاز مادر با مشاهده  چند جوجه  مدت زیادی  روی بقیه  تخم ها نخوابند و ضمنا باعث  خراب شدن تخم ها گردد. سطح بدن جوجه ها  با کرکهای طلائی رنگی پوشیده شده و کاملا مربوط  از مایع  آمنیون هستند  که باید  در زیر بال مادر  خشک شوند.
چنانکه در زمان بیرون آمدن جوجه ها در جوجه کشی غاز هوا  سرد باشد ، باید آنها را به محل گرم  هدایت کرده و مدت چند هفته در حرارت تحت کنترل نگهداری نمود.
جوجه غاز ها در روز اول  احتیاجی به غذا ندارند  ولی پس از  آن باید  تغذیه شوند . توصیه می گردد حدودا  4-6 هفته جوجه ها  را در جای  خشکی نگهداری کرده و پس از  رویش  پر ها به  آنها اجازه استفاده از استخر ها و کلا آب خیز ها را داد . معمولا از 4 هفتگی  به بعد جوجه غاز ها دیگر نیازی به مادر خود نداشته و می توانند مستقل شوند .

پرورش غاز و جوجه کشی غاز
پرورش غاز و جوجه کشی غاز

جوجه کشی مصنوعی – جوجه کشی غاز

چنانچه تولید تخم غازها زیاد باشد از جوجه کشی غاز به روش مصنوعی استفاده می شود. در جوجه کشی غاز به روش جوجه کشی مصنوعی غاز ها  در رابطه با نگهداری  و ماشین جوجه کشی  باید به مسائل  زیر توجه نمود.
مدت نگهداری تخم های جوجه کشی نباید بیش از  7 روز به طول انجامد . حرارت مساعدمحل نگهداری  تخم ها بین 10- 7 درجه سانتی گراد بوده و رطوبت نیز باید  در حد  70-80 درصد باشد .همچنین چرخاندن  تخم ها در روز  کاملا ضروری است .
پس از خارج کردن  تخم ها از انبار  و قبل از انتقال به ماشین های جوجه کشی  باید آنها را یک شب در حرارت  18-21 درجه سانتی گراد  قرار داده و حدود  7 ساعت  نیز حرارت را به 24 درجه سانتی گراد  رسانید . پس از  طی این  مراحل است که  می توان آنها  را به ماشین   منتقل نمود .تخم غاز ها  می توان  به طور افقی در داخل ماشین قرار داد .
حرارت انکوباتور ها باید در حد 8/37 درجه سانتی گراد  بوده و رطوبتی  در حدود 50 الی 60 درصد داشته باشد.
در مراحل هچری  حرارت را به 5/37 درجه سانتی گراد و رطوبت را به  80-90 درصد  می رسانند.
چرخاندن معمولا روزیی یک بار  و در حد  180 درجه انجام می گیرد.
در ماشین های خودکار  تخم ها یک بار  در جهت 45 درجه  و بار دیکرر  در جهت  مخالف و 45 درجه  چرخانده می شوند  که این عمل  1-3  بار در روز  تکرار می شود.
توصیه می شود که رشد جنین  در روز های دهم  و بیست و پنجم  کنترل گردد.
خارج کردن تخم های رشد نکرده  و جنین مرده  بسیار ضروری است  چون به سرعت  فاسد شده و سبب  تلفات بیشتری  در جنین  سایر  تخم ها می گردند. اغلب به علت  تجمع گاز ناشی  از تخمیر  در داخل تخم ها  انفجار به عمل آمده  و ضمن ایجاد  بوی نامناسب  سبب کثیف شدن  ماشین نیز می شود .
خنک کردن  تخم غاز ها  اهمیت خاصی دارد  . معمولا از روز  دهم خنک کردن  را شروع و در روز  یک یا دو بار حرارت  تخم ها را  به حرارت  محیط  سالن می رسانند. برای  این مهم درب ماشین های جوجه کشی  راباز نگه داشته  مولد های  حرارتی  را از  کار انداخته تا حرارت  ماشین با  حرارت  سالن یکسان  شود. گاهی توصیه می گردد که آب را  به صورت  اسپری  بر روی تخم ها  بپاشند. تبخیر آب از سطح  تخم ها کمک به تامین  رطوبت و خنک شدن  آنها می کند . برای این منظور  هل بلینگ  پیشنهاد می نماید  که از  روز ششم تا بیستم  دو بار در روز  و هر بار  به مدت  30-20  دقیقه و پس از  روزبیستم  تا آخرین  روز جوجه کشی  نیز هر دو  یا سه  ساعت یکبار در  روز عمل خنک کردن  انجام گیرد .برخی نیز حتی  غوطه ور کرردن  تخم ها  را در آب از روز  بیست و پنجم  پیشنهاد  می کنند . این عمل باید در آب ولرم  و برای  چند لحظه  انجام گیرد .
مدت جوجه کشی غاز

  • زمان انکوباسیون در نژاد های مختلف متغیر  و به ترتیب زیر  نوسان دارد چنانچه در روسس بلاک برانت 23 روز
  • امپرور 25 روز
  • غاز برقی  25 روز
  • غاز کانادائی 28 روز
  • غاز مصری 30-28 روز
  • و در غاز های اهلی 30 روز می باشد.

 

جوجه کشی غاز به روش طبیعی
جوجه کشی غاز به روش طبیعی

نگهداری جوجه غاز ها در جوجه کشی غاز

جوجه غاز ها را می توان بر روی بستر  و بر روی کفهای توری نگهداری نمود . در حالت اول  کف لانه را با بستری  از خاک اره  برگ خشک  تراشه نجاری  کاه و یا  کلش  و غییره  می پوشانند.
جوجه ها در حصار  یا چپر های  محدود کننده در زیر مادر های مصنوعی  بر روی بستر  نگهداری می شوند. هر حصاری  که ابعادش  5/2.5/1 متر باشد برای نگه داری 250- 100 قطعه جوجه غاز کافی  است.
در حالیی که  در جوجه مرغ ها  و جوجه بوقلمون  ها استفاده از پوشش روزنامه  یا کاغذ  باطله  بر روی بستر  در روز های  اول برای  جلوگیری از  بستر خواری  توصیه می شود در جوجه اردک ها  و غاز ها  به علت ساختمان خاص  پنجه  پا و وجود پرده  بین انگشتان  که حرکت  بر روی  کاغذ  را  برای آنها مشکل می کندو عوارضی  در پا  به دنبال داررد  لذا  از این  پوشش صرفنظر می گردد. آبخوری و دانخوری ها  باید در داخل  حصار قرار گیرند . ساختمان آبخوری ها  باید به فرمی  باشند که آب  به اطراف  پراکنده نشده و دور آن تبدیل به لجن زار نگردد چون این امر  سبب بیماری غاز ها می شود.

جوجه کشی غاز به روش مصنوعی
جوجه کشی غاز به روش مصنوعی

تاثیر نور در  نگهداری  غاز های جوان و بالغ – جوجه کشی غاز

برای این که آغاز تخم گذاری را کنترل کرده و نیز تعداد تخم ها  را افزایش  دهند از برنامه  نوری استفاده می نمایند . ناگفته نماند  زمانی برنامه نوری  قابل اجراست  که غاز ها  در سالن بسته  نگهداری شوند .برحسب نظر تولر انجام برنامه نوری  زیر قابل توصیه است:
مدت  روشنایی  را با  7 ساعت  در روز  آغاز  و تا هفته هفتم ادامه می دهند . سپس به مدت  یک هفته هر روز نیم ساعت به زمان روشنایی می افزایند. پس از این یک هفته   هر روز 5 دقیقه  به مدت نور  افزوده  تا به 14 ساعت در روز برسد  .14 ساعت نور تا آخر  دوره  پرورش ثابت  نگاهداشته می شود .با اجزای این  برنامه نوری می توان  تخم گذاری  را در خارج  از فصل  طبیعی  تخم گذاری  نیز ادامه  داده و نیز  بجای یک دوره  تخم گذاری  در سال  به دو دوره دست یافته و تعداد تخم ها را  افزایش داد.
بر طبق نظر این ارسون در دوره تخم گذاری و هر دوره به مدت  3 ماه در سال  را می توان توسط به کار گیری  10 ساعت روشنایی با شدت  100 لوکس در آغاز تخم گذاری وافزایش نیم ساعت به مدت نور در هر 5 روز  تا 14 ساعت بدست آورد .
روشنایی کوتاه مدت  در حد  8  ساعت در روز  و در حین  دوره  تخم گذاری  و منجر به  طولانی شدن زمان تخم گذاری  گشته و تولید اسپرم  را بهبود می بخشد .
معمولا در دوره اول  تخم گذاری  که 20-18 هفته به طول می انجامد  غاز ها  حدود 54 تخم می گذارند.پس از سپری کردن  12- 9 هفته زمان تولک  مجددا تخم گذاری آغاز و درر  دوره دوم نیز  که 18 هفته  است حدود 50 تخم دیگر نیز گذاشته و بدین  ترتیب بر روی  هم حدودا  یکصد تخم تولید می کنند.
تولک را می شود با نگهداری در سالن تاریک و ندادن آب و غذا به مدت  72 ساعت در غاز ها ایجاد نمود . در این موقع باید  هر روز به هر  غاز  به مدت  6 هفته  115 گرم  غذای پرورشی به صورت  پلت داده و سپس  مقدار غذا  را به  140 گرم  در روز  افزایش داد . در شروع  دوره دوم  تخم گذاری  باید  روزانه  225 گرم پلت را به آنها بخورانند. در اثنای  دوره تولک  که 12- 9 هفته  به طول  می انجامد باید به طور آزاد  علوفه نیز در اختیار  آنها گذاشته شود.

غاز ماده - جوجه کشی غاز
غاز ماده – جوجه کشی غاز

نگهداری غاز ها در جوجه کشی غاز

دسته های 250 قطعه ای  غاز های پرورشی  را که در سن 30 هفتگی  در ماده ها وزنی در حدود 8/6 کیلوگرم  و در نر ها 5/9-9 کیلو گرم پیدا می کنند  به سه روش  زیر نگهداری می نمایند :

  1.    به طور آزاد در چراگاه با استفاده از نور طبیعی
  2.     نگهداری غاز توام در چراگاه و در سالن
  3.   نگهداری متمرکز  مدرن  بر روی تور های  پلاستیکی

در سالن در هر سیستم نگهداری باید  لانه های  تخم گذاری  نیز منظور گردند. معمولا برای 60 قطعه غاز  باید  24 لانه  45.45 سانتی متری وجود داشته باشد  به عبارتی برای هر  5/2 قطعه غاز یک لانه . در نگهداری متمرکز مدرن  مادر های مصنوعی  طبق معمولی  یا برقی  و یا گازی  هستند .در برخی از کشور ها  حتی از حرارت مرکزی  نیز استفاده می شود. مادر های مصنوعی عینا  همانهایی هستند  که در نگهداری  جوجه مرغ ها  مورد استفاده قرار می گیرند  نهایت این که تعداد  کمتری جوجه  غاز را در زیر آن مستقر  می کننئد . به عنوان مثال مادر مصنوعی  که برای 500 قطعه  جوجه کافی است  می تواند مورد استفاده  250  قطعه جوجه غاز  قرار گیرد . در هفته اول حرارت  مادر ها باید بین  35-32 درجه سانتی گراد باشد. حرارت مادر ها را می توان  سریعا کاهش داد به طوری که  در عرض 4 هفته  دیگر نیازی به استفاده از آنها  نخواهد بود . در رابطه با حرارت اگر منقار در جوجه ها باز ، بالها افتاده و بی حال  باشند حرارت مادر گرم  و چنانچه  جوجه ها تحرک  نشان داده  سر و صدا داشته  وبه دور هم  جمع شوند  حرارت مادر  سرد می باشد  که در هر دو حالت باید حرارت را تنظیم  کرد.
اغلب برای جوجه ها از دانخوری  های  بشکه ای  که پیرامونی به اندازه  130 سانتی متر دارند  استفاده می کنند  که در این صورت برای 100 قطعه تعداد 2  عدد از آن را در نظر می گیرند .اگر  دانخوری ناودانی باشد 5/2 متر آن  برای همین تعداد کافی خواهد بود .
آبخوری ها می توانند به هر شکل انتخاب شوند مسئله  مهم تامین آب مورد نیاز جوجه ها  است که کمبودی  پیش نیاید .
سن بلوغ در نژاد ها  متغیر و در رابطه با ان  بین 12-10 ماهگی در نر ها و 4-2 ماه زودتر  در ماده ها است . در فارمهای بزرگ  و مدرن  غاز ها را در باطری نیز نگهداری  می کنند که متناسب با جثه آنها ساخته می شوند .

تغذیه غازها در جوجه کشی غاز
تغذیه غازها در جوجه کشی غاز

تغذیه غاز ها

امروزه با توجه به روش نگهداری  تغذیه غاز ها  نیز هماهنکگ با آن  تغییر می کند . این مسئله در کشور های  مختلف با امکانات  مواد غذایی آنها  مربوط می گردد .زمانی که جوجه غاز ها  را در سالن های  بسته نگهداری می کنند  آنها را با جیره های خاصی  نیز تغذیه می نمایند . غالبا جوجه و  نیمچه  و حتی غاز های  بالغ را به صورت  تلفیقی در سالن و  چراگاه  نگهداری کرده  و برای هر سن  در هر  روش جیره  خاصی را پیش  بینی می کنند . در این جیره ها نسبت  مواد متشکله  آنها مانند  پروتئین ، چربی و غیره  از لحاظ کمی و کیفی  متفاوت است
جوجه کشی غاز – از آنجا که در ایران اغلب مواد غذایی  از خارج وارد می شود  لذا همانطور که  امر نگهداری  اردک و بوقلمون  نیز صادق است  زمانی نگهداری غاز ها  مقرون به صرفه است  که غذا ها  در مراتع پر علف  و دائمی  نگهداری شوند  و قسمت اعظم  مایحتاج  غذایی خود را از طریق  چرا در چراگاه به دست می آورند . غاز ها را می توان  حتی در تمام  فصول سال  در چراگاه طبیعی  نگهداری نمود  بجز در زمستان هایی که بسیار سرد هستند  که در این صورت  باید غاز ها  را به سالن  هدایت  کرده و به طور  دستی تغذیه  نمود . مزارعی که  علوفه فراوان دارند  ضرورتی  بر دادن  غذای  دستی نیست ولی  در مراتعی که  فقیر هستند  تغذیه دستی باید انجام مگیرد  . در  هفته های اول  زندگی می شود از جیره های غذایی  مخصوص جوجه  ماکیان نیز برای  غاز ها استفاده  نمود . چون جوجه غاز ها  رشد سریعی داشته و حدودا  450 -220 گرم در هفته  اضافه وزن  پیدا میی کنند لذا متناسب  با این رشد  کمیت  غذایی آنها  نیز افزایش  می یابد .
جوجه غاز هایی که به طور  محدود و متمرکز  در داخل  سالنها  نگهداری  می شوند  دارای  رشد  سریع تری هستند  تا جوجه هایی  که در چراگاه ها  و یا به طور تلفیقی  نگهداری می گردند. ولی از سوی دیگر این  رشد  سریع در رابطه با مقدار  غذایی که مصرف  شده نمی تواند از  لحاظ اقتصادی  با تغذیه  در چراگاه  مورد مقایسه باشد . در زمستان های  بسیار سرد که غاز ها  باید اجبارا در سالن نگهداری  شوند  می شود از علوفه  خشک  و دانه های  مختلف مانند ذرت و گندم و جو استفاده نمود . غاز ها  معمولا  میل و رغبتی  به خوردن  علوفه  سیلو  شده  از خود نشان نمی دهند مگر در مواقع اضطراری  و آنهم  اکثرا سیلوی ذرت  علوفه ای .
تعداد 60 قطعه غاز در هر  هفته یک بسته  تقریبا 50 کیلو گرمی  علوفه مصرف می کنند . مضافا هر غاز  در روز مقدار  250 گرم  غذای  کنسانتره  نیز لازم دارد. قابل  تذکر  اینکه در نگهداری  با روش  یک و دو ، درصد جوجه درر آوری  تخم ها  بیشتر است تا روش  سوم .
اغلب در فرانسه در جوجه کشی غاز  برای نگهداری غاز ها به صورت  مدرن  محلی نیز برای  آبتنی آنها می سازند.
این محل 30-20 سانتی متر عمق  داشته و نسبت به  هر غاز  5/0 متر مربع  نیز  محل آبتنی وجود دارد . ابعاد لانه های  تخم گذاری  در این کشور  در حد 50 .50  سانتی متر بوده  و برای  هر 3-2  غاز  یکی از لانه ها منظور می شود .
از آنجا که اغلب  غاز ها علاقمند به استراحت  در اوقات  روز بوده  و ترجیح  می دهند شبها  به چرا به پردازند ،لذا  باید شبها  محوطه چراگاه  را در صورت  امکان  با نور افکن روشن نمود.
معمولا در مقابل هر 400 قطعه  غاز یک سیلوی 2تنی  نیز برای نگهداری  مواد غذایی  کنسانتره ساخته و در ایستگاه مستقر می سازند . درصد تلفات غاز ها  نسبت به سایر  طیور کم و بین 4-3 درصد قرار دارد.
سنگ ریزه ها  از انواع سخت را باید  در ظروفی دیگر  ریخته  و برای  تامین کلسیم مورد  نیاز  آنها در اختیار  غاز ها بگذارند.
در حالی  که در غاز های  گوشتی  از جیره های  پرواری و  چاق کننده  استفاده می شود در غاز های  تخمی بر عکس باید  جیره ها طوری  تنظیم شوند  که از  چاقی  آنها  جلوگیری  نمایند . چون در غیر این صورت  باعث کم تخمی و یا قاطع  تخم گذاری  می شود . سابق بر این  در برخی از  کشور ها  مواد کنسانتره  را با شیزر  و یا  مواد  مایع مشابهی  مخلوط کرده  به شکل  نواله های  در آورده  و به غاز ها  می خوراندند . در مواردی  این عمل به زور  انجام می گرفت  یعنی  دو بار  در روز  و هر روز  8-7 نواله  از آنجا که این  فرم تغذیه  در رابطه با تهیه  نواله ها   گرفتن غاز ها  و فرو کردن  نواله در حلق غاز ها  کار و زمان زیادی را  لازم داشت  لذا فعلا  این روش منسوج  گردیده است . ولی اگر تعداد غاز ها کم باشد  استفاده از  این سبک غذا دادن  چندان هم بد نیست . در غاز های پرورشی  بین سنین  4-1  هفتگی   غذا بدون محدودیت خاصی در اختیار  جوجه غاز ها   قرار می گیرد . جیره های غذایی برای  این سن  باید در حدود  22 درصد پروتئین داشته باشند. معمولا پس از  تهیه جیره  غذایی آردی  آنها را به شکل  گرانول یا  پلت در آورده  و در اختیار  جوجه ها می گذارند . چون جوجه ها  میل و رغبتی  به خوردن  غذای آردی  از خود نشان نمی دهند  لذا تبدیل  آن به پلت یا گرانول  به صلاح  می باشد . مربوط کردن  مواد غذایی  تمایل غاز ها را به خوردن  بیشتر می نماید.
جیره های غذایی را پس از  4-1 هفتگی برای غاز های نر با 15 درصد پروتئین و برای  غاز های  ماده با 17 درصد پروتئین تنظیم می کنند. ناگفته نماند که غذا باید بدون محدودیت  در  دسترس آنها باشد  . در افزودن  دارو های  ضد کوکسیدیوز  به جیره غذایی غاز ها باید دقت خاصی مبذول گردد چون آنها تحمل  تمام انواع دارو های  ضد کوکسیدیوز  را نداشته و برخی  از آنها  ایجاد مسمومیت  کرده  و تلفاتی  به بار می آورند . طبق آزمایشاتی  برای غاز ها  نوع  آمپول  و دوت ، مناسبتر از بقیه  تشخسص داده شده  است . معمولا در 8 هفتگی  جوجه غاز ها  را از  سالن  به چراگاه  منتقل  می کنند . در چراگاه روزانه  100- 50 گرم نیز  نیز  مخلوط  دانه  ها را دریافت می نمایند.
در زمان  تخم گذاری  غاز ها  ،غذای  مکمل  باید حاوی  19 درصد  پروتئین  و 11 مگاژول  /کیلوگرم انرژی  قابل جذب بوده   و میزان  کلسیم  جیره 4/2 تا 3 درصد  و فسفر  آن 6/0 تا 1 درصد باشد. جیره دوره  تخم گذاری  باید  حداقل  4 هفته  قبل از شروع  تخم گذاری  به غاز ها  داده شود.

 

کلمات مرتبط :

دستگاه جوجه کشی غاز،آموزش جوجه کشی از غاز،جوجه کشی،نحوه جوجه کشی،مراحل جوجه کشی از غاز،تخم نطفه دار غاز

منشاء و نژاد غازهای اهلی

منشاء و نژاد غازهای اهلی

منشاء و نژاد غازهای اهلی
غاز به خانواده آناتیدها و جنس آنسر تعلق دارد. بطور کلی نظر بر این است که غاز یکی از نخستین حیواناتی است که اهلی شده است.منشاء و نژاد غازهای اهلی غاز احتمالا در حدود ۳۰۰۰ سال قبل در مصر اهلی شده است اگرچه بعضی محققین اعتقاد دارند که اهلی شدن به قبل از این تاریخ بر می گردد. علی رغم این مساله این حیوان هرگز همانند مرغ و یا حتی اردک مورد بهره برداری تجاری قرار نگرفته است.
غازها در سرتاسر جهان یافت می شوند. پرورش آنها در نواحی گرمسیر به شرط تامین سایبان همانند مناطق سردسیر به خوبی امکان پذیر می باشد.شواهد نشان می دهد که غازها توانایی تحمل هوای آزاد زمستان نواحی شما با حداقل پناهگاه را دارند.علی رغم این سازگاری وسیع به شرایط جغرافیایی، پرورش تجاری غاز تنها در چند کشور آسیایی و اروپایی رایج بوده و حائز اهمیت می باشد.
غازهای اهلی دارای دامنهٔ وسیعی از رنگ، اندازه و شکل هستند. عموما جثهٔ نژادهای اهلی خیلی بزرگ تر از اجداد وحشی آنها بوده و در اغلب موارد توانایی پرواز را حفظ کرده اند.
در غازهای اهلی دو تیپ اصلی وجود دارد.اعتقاد بر این است که غازهای تیپ اول از اروپا منشاء گرفته اند و از نسل غاز وحشی اروپایی یا گری لگا بوده و تیپ دوم از آسیا منشاء گرفته و از نسل غاز وحشی قو یا سوان می باشد. نتاج حاصل از تلاقی غازهای اهلی که از این دو گونه غاز وحشی منشاء گرفته اند، بارور بوده و تعدادی از نژادهای غاز بدین شکل حاصل شده است. در طی یک قرن بسیاری از کشورها و حتی نواحی داخل آنها، نژادها و انواع غازهای منطقه خودشان را توسعه داده و بهبود بخشیده اند. اگر چه ذخیره ژنتیکی برای بهبود و پیشرفت ژنتیکی غازهای اهلی وجود دارد ولی استفاده از این ذخیره ژنتیکی اندک می باشد. به علاوه گونه هایی از غازهای وحشی وجود دارند که می توانند اهلی شوند و یا حداقل در ژرم پلاسم" غازهای تجاری شرکت کنند به عنوان مثال در آب و هوای معتدل می توان از تلاقی غاز کانادایی آمریکای شمالی و غاز آمریکایی سوان که متعلق به جنوبی ترین منطقه آمریکای جنوبی است، استفاده کرد. در مناطق گرمسیری نیز می توان غازهای مصری از آفریقا، غاز نن" از ایسلند هاوایی، غاز Bar-headed از هند و آسیای مرکزی، غاز بالا سیخکدار شمالی از آفریقا و غاز با پنجه نیمه پرده دار (زاغی) از استرالیا و گینه جدید را بدین منظور استفاده کرد. در این کتاب تنها اصول پرورش غازهای اهلی حاصل از غاز وحشی اروپایی یا غاز وحشی سوان مورد بحث قرار خواهد گرفت. سازمان خوار بار جهانی تعداد ۹۶ نژاد یا توده ژنتیکی غاز را از بررسی منابع پایگاه دادههای ژنتیک دام و تحقیق برای تدوین این کتاب شناسایی کرده است. اگرچه احتمال دارد تعداد نژادها و تودهها بیشتر از این نیز باشد. با اینکه تعداد زیادی از این نژادها از لحاظ منابع ژنتیکی در دنیا حائز اهمیت هستند ولی امروزه به دلیل سطح عملکرد نسبتا پائین و توزیع جغرافیایی محدود آنها، اهمیت کمی را دارا هستند. علاوه بر نژادهای قدیم و جدید، تعدادی نژاد اصلاح شده تجاری نیز وجود دارند که توسط شرکت های خاصی اصلاح نژاد غاز به وجود آمده اند.

منشاء و نژاد غازهای اهلی

غازوحشی-اروپایی
غاز وحشی اروپایی

ساختار بدنی غاز
ساختار بدنی غاز

غاز چینی (Chinese)

بیش از بیست نژاد غاز از جنس آنسر سیگنوئیدس در چین وجود دارد. این نژاد عموما در سرتاسر اروپا و آمریکای شمالی به عنوان غاز چینی مشهور بوده و به سهولت از روی برجستگی روی منقار قابل شناسایی می باشد. این نژاد دارای سویه های سفید و قهوه ای رنگ است که سویه سفید رنگ به مراتب بیشتر از سویه قهوه ای مشهور می باشد. محبوبیت در حال نزول سویهٔ قهوه ای رنگ احتمالا به این دلیل است که بعد از کشتار، انتهای پرهای رنگی بر روی لاشه باقی مانده و لاشه با بازارپسندی کمتری مواجه می شود. ساق پا، منقار و سر در غاز چینی سفید به رنگ زرد بوده، در حالی که در سویه قهوه ای، ساق پا زرد اما منقار و برآمدگی منقار (knob) مشکی یا سبز خیلی تیره است. یکی از ویژگی های برآمدگی منقار این است که از آن می توان درسن ۸-۶ هفتگی برای تعیین جنسیت استفاده کرد، اما قبل از این سن کاربردی ندارد. برآمدگی منقار غاز نر بزرگ تر و خیلی مشخص تر از غاز ماده است. جثه غازهای چینی نسبتا کوچک بوده و میانگین وزن بدن غاز نر بالغ ۵ کیلوگرم و غاز ماده ۴ کیلوگرم است. با این حال این نژاد از لحاظ تولید تخم معروف بوده و گزارشها حاکی از این است که غاز چینی در یک فصل تولید مثل، تقریبا در مدت ۵ ماه ( از بهمن ماه تا تیر ماه) تا ۱۰۰ تخم تولید می کند اگرچه میانگین تولید تخم آن ۶۰-۵۰ عدد تخم است. غاز چینی از لحاظ فرم بدنی و محصول گوشت، مرغوبیت نژادهای دیگر را ندارد بنابراین از این نژاد به صورت نژاد خالص یا در لاین پدری برنامه های اصلاحی تولید هیبریدهای گوشتی به طور گسترده استفاده نشده است. با این حال از غاز چینی در تولید تعدادی از نژادهای غاز حاصل از تلاقی تیپ آنسر آنسر با تیپ آنسر سیگنوئید استفاده شده است. طبق گزارشات، غاز چینی یک حیوان نگهبان خیلی مفیدی معرفی شده است. به علاوه این غاز دارای پاهای قوی بوده و هنگام نیاز می تواند فاصله خیلی زیاد را برای یافتن خوراک طی کند. این مساله می تواند بیانگر گسترش و پراکندگی این پرنده حتی تا حاشیه چین و کشورهایی شبیه سیبری و هند باشد.


نژاد سفید چکسلواکی (آنسر آنسر)
این نژاد یک غاز سفید با ساق پا و منقار زرد رنگ است. این غاز به غاز بوهمین به معنی « به رسم و قانون دیگران کار نداشتن» هم معروف است که جثه نسبتا کوچکی دارد و وزن بدن جنس نر بالغ آن ۵ کیلوگرم و وزن جنس ماده بالغ آن ۴ کیلوگرم می باشد. میانگین تولید تخم آنها ۴۵ عدد با وزن ۱۴۰ گرم می باشد که این رکورد برای غازهای تیپ آنسر آنسر رضایت بخش بوده و این موضوع بدان معنی است که استفاده از آنها در لاین مادری جهت تولید هیبرید
تجاری سودمند خواهد بود.


نژاد امبدن (آنسر آنسر)

این نژاد رنگ سفید با پرهای نسبتا قوی و ساق پا و منقار زرد رنگدارد که می توان جنسیت
اکثر سویههای آن را از روی رنگ اولیه جوجه غازها تشخیص داد. جنس نر نسبت به ماده رنگ خاکستری روشن تری دارد. سالهاست این نژاد در اروپا و آمریکای شمالی نسبتا مشهور شده است و جزء یکی از نژادهای بزرگ جثه است که وزن بدن نرها بیش از ۱۰ کیلوگرم و مادهها بیش از ۹ کیلوگرم در هنگام بلوغ است. تولید تخم در آنها متوسط بوده و به تعداد ۴۰ تخم با اندازه ۱۷۰ گرم در سال تولید می کنند. نژاد امدن برای تولید هیبریدهای گوشتی سنگین وزن مناسب بوده و چنانکه در لاین پدری تولید تجاری غاز هیبرید استفاده شود احتمالا از ارزشی بیشتری برخوردار خواهد بود.
نژاد هویان (آنسر آنسر) 
منشاء نژاد هویان، بخش کانکتو از ایالات لیئونینق چین است. این نژاد متفاوت از نژاد چینی است و این نژاد وزن بدن سبک تر و نرخ تخم گذاری بالاتری دارد و می تواند بیش از ۲۰۰ تخم در سال تولید کند. غاز هویان دارای ساق پا و منقار زرد رنگ بوده ولی رنگ پر آن در مقایسه با نژاد چینی متنوع تر می باشد.
مرکز تحقیقاتی دام و دامپزشکی ایالت تای لینگ چین در سال ۱۹۸۱ میلادی با ۵۰۰ غاز هویان با تمرکز بر تولید تخم، برنامه سلکسیون اصلاحی را شروع کرد. بر این اساسی علاوه بر کار اصلاحی بر روی تولید تخم، غازهایی که سفید رنگ نبوده و فاقد پلک چشم بودند را حذف نمود. بعد از چهار نسل سلکسیون، خصوصیات عملکرد این نژاد حاصل شد. در این برنامه اصلاح نژادی، غازهای هوایان انتخاب شده، تقریبا در سن ۲۴۰ روزگی شروع به تخم گذاری کردند و ما بین ۲۱۰-۹۰ تخم در یک دوره تخم گذاری تولید کردند، که مشاهدات نشان داد  10 درصد غازها ۲۱۰ تخم در یک دوره تخم گذاری تولید کرده بودند. دامنه وزنی تخم ها بین
۱۲۰-۲۱۰ گرم بود. غازهای نر این نژاد دامنه وزنی ۴/۵ – ۴ کیلوگرم و جنس ماده دامنه وزنی ۳-۳/۵ کیلوگرم داشتند. مقاومت به سرما و توانایی آن در استفاده از علوفه خشوی تر، از خصوصیات برجسته آنها می باشد.

نژاد غاز و منشاء آن
نژاد غاز و منشاء آن


نژاد کوبان (آنسر سیگنوئیدسی)
این نژاد در مرکز کشاورزی کوبان روسیه جنوبی، از تلاقی دو نژاد گرکی و چینی به وجود آمده است. رنگ پر قهوه ای و ریشه پر نسبتا تیره است بنابراین لاشه آنها از نظر بازار پسندی وزن جنسی نر در زمان بلوغ ۵/۲ کیلوگرم و جنس ماده ۴/۸ کیلوگرم است. مزیت این نژاد آن است که تولید تخم نسبتا بالایی دارد و مابین ۶۰-۵۰ تخم با میانگین وزن ۱۵۰ گرم تولید می کند. همین مزیت، این نژاد را برای استفاده در لاین مادری برنامه تلاقی بین نژادی مناسب ساخته است البته به شرطی که هیبریدهای تجاری تولید شده سفیدرنگ بوده و فرم بدنی ضعیف نژاد کوبان از بین رفته باشد.
نژاد لندسی  (آنسر آنسر)
هر دو جنس نر و ماده این نژاد خاکستری رنگ است و ساق پا و منقار آنها از رنگ نارنجی تا زرد متغیر است. منشاء این نژاد کشور فرانسه بوده اما به طور گسترده در چندین کشور دیگر و به ویژه در کشور مجارستان جهت تولید چربی کبد استفاده می شود. امروزه تعدادی از لاین های این نژاد جهت تولید چربی کبد مورد انتخاب ژنتیکی قرار گرفته اند. منشاء این نژاد غاز تولوز خاکستری است، اما امروزه شکل ظاهری پر آنها شبیه غاز وحشی اروپایی (گری لاگ) بوده؛ گرچه اندازه بدن آنها خیلی بزرگ تر می باشد. در زمان بلوغ وزن جنس نر ۶ کیلوگرم و وزن جنسی ماده ۵ کیلوگرم است. این نژاد سالانه ۴۰ عدد تخم به ازای هر غاز، با میانگین وزن ۱۷۰.گرم تولید می کند.
پیل گریم یک نژاد معروف در آمریکای شمالی است که در سال ۱۹۳۹ میلادی به طور رسمی به عنوان یک نژاد شناسایی شد ولی شهرت آن در حال کاهش است. رنگ پرغازهای، پیل گریم در دو جنس، متفاوت بوده و در جنس نر بالغ رنگ پر و بال سفید و در جنس ماده خاکستری است. متوسط وزن بدن جنس نر این نژاد ۶ کیلوگرم و وزن جنسی ماده ۵/۲ کیلوگرم می باشد و سالانه تعداد ۳۰ تخم با میانگین وزن ۱۶۵ گرم تولید می کند.
نژاش پومرانیا (آنسر آنسر) منشاء غاز پومرانیا بخش شمال غربی لهستان است، ولی در شمال شرقی آلمان و شمال سوئد هم دیده می شود. این نژاد دارای سه رنگ سفید، خاکستری یا سفید و خاکستری است که هر سه نوع این غاز دارای ساق پا و منقار زرد رنگ هستند. این نژاد فرم بدنی قوی داشته و در زمان بلوغ وزن جنس نر و ماده آنها به ترتیب ۶ و ۵ کیلوگرم است. متوسط تولید تخم این نژاد ۴۰ تخم با میانگین وزن ۱۷۰ گرم به ازای هر غاز بالغ می باشد.
نژاد سنتتیک اکراینی (آنسر آنسر) نژاد سنتتیک اکراینی یکی از لاین های سنتتیک نسبتا جدید است که در مرکز تحقیقات طیور اکراین استان بورکی آکراین) تولید شده است. غازهای این نژاد در سن ۸ هفتگی به سهولت تعیین جنسیت می شوند زیرا رنگ عمده جنس ماده خاکستری است در حالی که جنسی نر سفید رنگ است. متوسط وزن بدن غاز نر ۶ کیلوگرم و غاز ماده ۵/۴ کیلوگرم است. این نژاد تولید تخم نسبتا خوبی را داراست وهر غاز به طور متوسط ۵۳-۴۷ عدد تخم در سال تولید می کند.

منشاء و نژاد غازهای اهلی​


نژاد سفید مجارستانی (آنسر آنسر) همان طوری که از اسم این نژاد برمی آید رنگ پر بالا آنها سفید و ساق پا و منقار زرد است. خصوصیات فیزیولوژیکی این نژاد خیلی نزدیک به نژاد ایتالیایی است، ولی وزن بدن و تولید تخم آنها پائین تر است. یک لاین تولید شده این نژاد برای تولید پر سلکسیون و اصلاح شده است. از این نژاد می توان در تلاقی ها برای تولید کبد چرب و گوشت استفاده کرد. در زمان بلوغ وزن بدن جنسی نر این نژاد ۵/۵ کیلوگرم و جنس ماده ۴/۷ کیلوگرم است. سطح تولید تخم آنها نسبتا خوب بوده و تعداد ۴۸ تخم با متوسط وزن ۱۶۰ گرم در سال تولید می کنند.

غاز-goose
غاز-goose


نژاد سفید ایتالیایی (آنسر آنسر) 
نژاد سفید ایتالیایی یک نژاد بسیار معروف در اروپا است و اغلب جزء یکی از نژادهایی است که در شکل گیری ذخیره بومی غاز دیده می شود و تحقیقات خوبی بر روی آن انجام گرفته است. نژاد سفید ایتالیایی که در اینجا گزارش می شود شامل غازهایی است که در مرکز تحقیقاتی کلودا ویلکای لهستان نگهداری می شوند و از سال ۱۹۶۰ میلادی برنامه اصلاح نژادی بر روی آنها اجرا شده و مورد انتخاب ژنتیکی قرار گرفته اند و لاین های نر و ماده جداگانه ای از این نژاد ایجاد شده است. نظر به اینکه نرها نسبت به مادهها رنگ روشن تری دارند، جوجه غازهای لاین نر و ماده را می توان در طول ۱۰ روز اول زندگی از روی رنگ اولیه آنها تعیین جنسیت کرد. همان طوری که از آسم این نژاد پیداست رنگ پر بال غاز بالغ سفید بوده، در حالی که ساق پا و منقار زرد رنگ است. متوسط وزن بدن برای جنسی نر و ماده در لاین پدری به ترتیب ۷ و ۶/۵ کیلوگرم می باشد در حالی که در لاین مادری، نرها به طور متوسط ۶/۵ کیلوگرم و مادهها ۶/۲ کیلوگرم وزن دارند. تولید سالانه تخم غاز در لاین پدری ۶۵ – ۵۵ تخم بوده در حالی که در لاین مادری ۷۰-۶۰ عدد است. وزن تخمها برای هر دو لاین ۱۸۰-۱۶۰ گرم می باشد. نژاد سفید ایتالیایی نسبت به دیگر نژادهای تیپ آنسر آنسر بیشترین تولید تخم را دارد، لذا این لاین ها می توانند به طور مستقیم و قابل توجه در لاین پدری یا مادری تولید هیبریدهای تجاری به روش دو مرحله ای استفاه شوند. همچنین لاین مادری می تواند برای تولید والدین لاین مادری هیبرید مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین نژاد سفید ایتالیایی خصوصا در این لاین ها جزء یکی از نژادهای انتخابی پرورش دهندگان غاز برای تولید گوشت می باشد.