نگهداری کبک

آموزش جوجه کشی کبک بخش پایانی

آموزش جوجه کشی کبک بخش پایانی

آموزش جوجه کشی کبک بخش پایانی

لیست آموزش های قبلی در جوجه کشی کبک :

  1. جوجه کشی کبک – آموزش جوجه کشی از کبک
  2. جوجه کشی کبک – آموزش جوجه کشی از کبک بخش دوم
  3. آموزش جوجه کشی کبک بخش سوم
  4. آموزش جوجه کشی کبک بخش چهارم

شاخص های ارزیابی جوجه کشی

از دو شاخص کلی برای ارزیابی جوجه کشی استفاده می شود که عبارتند از :
1-درصد جوجه دهی 
هر چه مدیریت گله مولد و شرایط نگه داری تخم قبل از جوجه کشی مناسب تر باشد درصد زنده ماندن نطفه و نطفه داری افزایش خواهد داشت.از طرفی در صورت استفاده از دستگاه جوجه کشی مناسب ، تعداد زیادی از این تخم ها تبدیل به جوجه خواهند شد ، نبابراین تعیین درصد جوجه در آوری یکی از معیارهای مهم عملکرد بخش جوجه کشی است.

2-کیفیت جوجه در طول پرورش  
معمولا کیفیت تغذیه گله مولد و هم چنین شرایط دستگاه جوجه کشی در کیفیت جوجه بعد از تولد و تلفات آن نقش مهمی دارد.در صورتی که جوجه ها مواد معدنی و ویتامینی کافی در روزهای اول پس از تولد در بدن ذخیره نداشته باشند در روزهای اول پس از تولد تلفات زیادی خواهند داشت.هم چنین شرایط دما و رطوبت دستگاه نیز در وزن جوجه و سرزندگی آن نقش مهمی دارد.

شرایط نگه داری تخم نطفه دار
همان طور که قبلا نیز گفته شد مناسب ترین روش برای پرورش پرندگانی که قصد تولید تخم را از آنها داریم استفاده از قفس است زیرا در این صورت تخم ها بدون هرگونه آلودگی بوده و برای جوجه کشی مناسب می باشند.
دمای مناسب اتاق نگهداری تخم ها 15-13 درجه سانتی گراد و رطوبت مطلوب 55-65 درصد است.اگر دما بیشتر از 20 درجه باشد جنین در تخم شروع به رشد کرده ولی چون تمام شرایط برای رشد فراهم نیست جنین تلف میشود و تنها رگ های خونی در تخم دیده میشوند ، دمای زیر 10 درجه نیز سبب تلف شدن نطفه می شود.
درصد جوجه در آوری در تخم های که بیش از 7 روز نگه داری میشوند کاهش می یابد ، هم چنین تخم هایی که کبوتر از 24 ساعت از بدن پرنده خارج شده نیز نباید بلافاصله در دستگاه قرار گیرند چون PH آلبومین تخم بالا بوده و کیسه هوایی هنوز کامل نشده است.

تخم هایی که نباید در شانه هایی ستر قرار گیرند عبارت اند از  :

تخم های خیلی بزرگ ، تخم های خیلی ریز ، تخم های پوسته نازک یا لمبه ، تخم های بدون رنگ دانه ، تخم های آلوده به کود ، تخم های سوراخ دار ، تخم های ترک دار ، تخم های بدشکل و تخم های دوزرده.
عواملی که موجب افزایش و کاهش دوره جوجه کشی می شوند؟

عواملی که موجب افزایش طول دوره جوجه کشی میشوند:

  1. بزرگ بودن اندازه تخم از حد معمول
  2. پایین بودن دمای دستگاه ستر و هچر
  3. طولانی شدن زمان نگه داری تخم ها در سردخانه
  4. بالا بودن سن گله مولد

عواملی که باعث کاهش دوره جوجه کشی می شوند :

  1. کوچک بودن اندازه از حد معمول
  2. بالا بودن دمای دستگاه جوجه کشی
  3. جوان بودن گله مولد
  4. قرار دادن تخم در دستگاه بلافاصله پس از تولید

 

برنامه ریزی و حسابداری بخش جوجه کشی

شما به عنوان تولید کننده باید بتوانید اطلاعات هر بخش تولیدی را محاسبه و مورد تجزیه و تحلیل قرار دهید.حتی اگر در مقیاسی کوچک و در حد تولید خانگی نیز کار می کنید محاسبات مالی می تواند در رفع نواقص و افزایش بازدهی نقش بسیار اساسی داشته باشد ، بنابراین باید با روش هایی مناسب اطلاعات مربوط به تولید در هر بخش را جمع آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار دهید.
در بخش جوجه کشی یکسری ساختمان ها و تجهیزات ثابت قرار دارد که به عنوان سرمایه اولیه محسوب میشوند.هر سال معمولا هزینه ای بابت تعمیرات این ساختمان ها و تجهیزات صرف میشود و از طرفی باید مبلغی از سرمایه اولیه را بسته به طول عمر هر سرمایه به عنوان استهلاک در نظر گرفت .مجموع استهلاک و تعمیر سالیانه باید تقسیم بر تعداد دوره های جوجه کشی شود و در محاسبه هزینه های هر دوره جوجه کشی مورد استفاده قرار گیرد.
در هر دوره جوجه کشی تعداد تخم ورودی ، مواد مصرفی ، هزینه کارکنان ، آب ، برق و غیره در کنار هزینه های استهلاک و نگه داری به عنوان هزینه ثبت شود.خروجی و محصول هر دوره جوجه کشی ، جوجه یک روزه است که تعداد جوجه خروجی به عنوان درآمد در نظر گرفته میشود.
برای محاسبه قیمت تمام شده جوجه در هر دوره تولیدی ، کل هزینه ها بر تعداد جوجه تولیدی تقسیم میشود ، بنابراین ورودی به کارخانه جوجه کشی یکسری مواد اولیه و هزینه ها است و خروجی آن تعداد جوجه سالم است.
محاسبه قیمت تمام شده هر قطعه جوجه می تواند به عنوان شاخص در نظر گرفته شده و دوره های جوجه کشی با یکدیگر مقایسه و در صورت افزایش قیمت تمام شده در شرایط ثابت مانده هزینه مواد اولیه ، می توان علن کاهش بازدهی جوجه کشی را بررسی کرد.
برای محاسبه قیمت تمام شده جوجه در هر دوره تولیدی ، کل هزینه ها بر تعداد جوجه تولیدی تقسیم می شود.
در یکی از مجموعه های تولیدی که همکاری داشتم بعد از چند دوره جوجه کشی و ثبت اطلاعات مالی متوجه شدیم که قیمت تمام شده جوجه بسیار بیشتر از هزینه خرید مستقیم جوجه از بیرون از مجموعه بود که علت آن کیفیت پایین دستگاه های جوجه کشی و مدیریت جوجه کشی بود ، بنابراین تصمیم گرفتیم که با یکی از مجموعه های تولیدی دیگر برای تهیه جوجه همکاری داشته باشیم.

ارزیابی و مشکل یابی جوجه کشی

در جوجه کشی کبک درصد جوجه در آوری بیش از 70 درصد باید باشد.در صورتی که با فراهم کردن شرایط توضیح داده شده به بیش از 70 درصد نرسید و یا تمایل به جوجه درآوری بیشتری داشته باشیم در ابتدا باید به شناسایی مشکل بپردازیم.این اقدام باید در هر دوره انجام شود.با انجام این کار که بسیار کوتاه نیز است می توان مشکلات جوجه کشی را قبل از آن که خسارت زیادی وارد کند شناسایی نمود.

نحوه بررسی مشکلات جوجه کشی

  1. جدولی با 8 ستون تهیه کرده و در بالای هر ستون موارد زیر نوشته شود :
    تعداد تخم بدون نطفه ، نطفه دار ، جنین کوچک ، جنین متوسط ، جنین رشد کرده ، جوجه کامل شده ، تخم ترک دار ، تخم گندیده.
  2. بعد از کسر تعداد جوجه ها از تعداد کل تخم های خوابانده شده در دستگاه تعداد تخم های جوجه نشده را محاسبه می کنیم.
  3. حدود 10 – 5 درصد تخم های جوجه نشده را به عنوان نمونه از قسمت های مختلف دستگاه انتخاب می کنیم.
  4. در محلی که کم ترین آلودگی را به سایر دستگاه ها منتلف کند و نور کافی وجود داشته باشد (ترجیحا نور طبیعی ) اقدام به شکستن و بررسی تخم ها می کنیم.
  5. موارد زیر را در حین شکستن تخم ها مشخص کرده و در ستون مربوطه علامت می زنیم.

تخم بدون نطفه : اگر اثری از نطفه نبود و هیچ لگه خونی و یا لکه سفید پخش شده ای نبود به عنوان تخم بدون نطفه در نظر می گیریم.برای یادگیری تشخیص بهتر تخم بدون نطفه ، تعدای از تخم از گله بدون مولد نر با گله نطفه دار مقایسه کنید.در تخم های بدون نطفه ، زرده و سفیده تغییر زیادی ندارد.
تخم نطفه دار رشد نکرده : در صورت مشاهده لکه خونی یا لکه سفید کوچک پخش شده به عنوان تخم نطفه دار در نظر میگیریم ، تشخیص تخم بدون نطفه باید با دقت بسیار زیاد انجام شود.
جنین کوچک : اگر جنین تشکیل شده بود و سر و چشمان جنین مشاهده شد به عنوان جنین کوچک در نظر میگیریم.
جنین متوسط : اگر جنین بدون پر که سر، چشم ، منقار ، بال ها و پاهای آن کاملا مشخص باشند به عنوان جنین متوسط در ستون مربوط علامت می زنیم.
جنین رشد کرده : چنانچه کرک های جوجه مشخص شود و کیسه زرده نیز در جلوی شکم جوجه مشاهده شود به عنوان جنین رشد کرده در نظر میگیرم.
جوجه کامل شده : چناجچه سر جوجه در قسمت پهن تخم قرار گرفته باشد و مایعات داخلی تخم کم باشد به عنوان جوجه کامل در نظر گرفته میشود.جوجه های که تحی تخم را سوراخ کرده ولی خارج نشده اند نیز جزو این مورد در نظر میگیرم.

تخم ترک دار : تخم های سوراخ ، پوسته شکسته و تخم های خشک شده را جزو این گروه علامت می زنیم.
تخم گندیده : تخم هایی که محتویات آنها تغییر شکل داده و معمولا به رنگ سایه و یا سبز دیده می شوند و دارای بوی تعفن هستند به عنوان تخم گندیده علامت می زنیم.
جمع هر ستون را محاسبه و پر تعداد تخم هایی نمونه گیری شده از دستگاه تقسیم و درصد ضرب می کنیم تا درصد هر یک از دلایل تخم های جوجه نشده و مشخص شود.

مشکلات رایج جوجه کشی

علت های رایج تبدیل نشدن تخم به جوجه با توجه به جدولی که از نمونه تخم های جوجه نشده تهیه می شود می تواند شامل موارد زیر باشد :

  1. علت های تخم های بدون نطفه :
    تخم های بدون نطفه معمولا به دلیل شرایط پرورش گله مولد تولید می شوند.از مهم ترین دلایل بدون نطفه بودن تخم ها عبارتند از : نامناسب بودن نسبت نر به ماده ، ضعیف یا کوچک بودن نرهای گله ، یا سرمای محیط در زمان جمع آوری و انتقال تخم ، مسن بودن نرهای گله ، کبود نور در گله و بیماری.
  2.  علت های تخم نطفه دار رشد نکرده :
    تخم هایی که نطفه دار بوده اند اما نطفه رشد نکرده است می تواند نشانه تلفات جنین قبل از قرار گرفتن در دستگاه جوجه کشی باشد.مهم ترین دلایل وجود تخم های نطفه رشد نکرده عبارتند از : عدم جمع آوری سریع تخم از سالن مولدان ، شرایط ضدعفونی نامناسب پس از جمع آوری ، شرایط نامناسب نامگذاری اتاق نگه داری تخم ، عدم انتقال مناسب تخم از سردخانه به دستگاه ستر.
  3. علت های تلفات جنین کوچک :
    انبار کردن طولانی مدت تخم در شرایط رطوبت کم قبل از خواباندن در دستگاه ، نوسانات حرارتی دستگاه ستر و ترک خوردن پوسته در حین جابه جایی از مهم ترین دلایل تلف شدن جنین در روز های ابتدایی رشد است.
  4. علت های تلفات جنین متوسط :
    در اواسط جوجه کشی مواردی از قبیل چرخش ناکافی تخم ها ، کبودهای ویتامینی در گله مولد به خصوص ویتامین E ، تهویه نامناسب دستگاه و نوسانات دمای دستگاه می تواند از مهم ترین دلایل تلف شدن جنین باشد.
  5. علت های تلفات جنین رشد کرده :
    دلایل زیادی سبب تلف شدن جنین در اواخر دوره ستری میشود که مهم ترین آنها عبارتند از : شرایط نامناسب دستگاه مثل تهویه و دما ، کمبود اکسیژن در دستگاه و جابه جایی نامناسب تخم از ستر به هچر.
  6. علت های تلفات جوجه کامل شده :
    مهم ترین دلایل تلف شدن جوجه قبل از خروج از تخم می تواند تهویه نامناسب و کمبود اکسِیژن ، گرم شدن بیش از حد دستگاه هچر و کمبودهای تغذیه ای گله مادر باشد.
  7. علت های خم ترک دار : بخش از دلایل تخم های ترک دار مربوط به شرایط گله مادر به خصوص تغذیه است و بخش عمده به دلیل اسیب های فیزیکی در حین جابه جایی است.
  8. علت های تخم گندیده:
    در صورت عدم رعایت اصول بهداشتی در گله مولد و به خصوص در زمان نگه داری تخم ، درصد تخم های گندیده زیاد خواهد شد. نظافت دستگاه ستر و هچر هم در تولید این نوع تخم ها تاثیر زیادی دارد.در صورت عدم ضدعفونی مناسب دستگاه های جوجه کشی حتی احتمال انتقال آلودگی به جوجه های متولد شده نیز وحود دارد که سبب کاهش رشد و تلفات جوجه در طول دوره پرورش خواهد شد.

رفع مشکلات جوجه کشی

برای اصلاح مشکلات بخش جوجه کشی بهتر است به رفع مشکل مهم ترین دلایل کاهش جوجه در آوری اقدام کنیم . چون بسیاری از نواقص موجود در سیستم جوجه کشی در همه دلایل تلفات نقش دارند و با رفع یکی از نواقص و مشکلا جوجه کشی سایر موارد نیز تا حدودی برطرف خواهد شد.
درصورت مشاهده موارد غیر نرمال و یا افزایش درصد یکی از دلایل جوجه نشدن تخم ها می توان نمونه های بیشتری گرفت و با دقت بیشتری تخم ها را بررسی و مشکلات را رفع نمود.

آموزش جوجه کشی کبک بخش چهارم

آموزش جوجه کشی کبک بخش چهارم

در سه قسمت قبل آموزش جوجه کشی از کبک بخش اول  و آموزش جوجه کشی از کبک بخش دوم  و آموزش جوجه کشی از کبک بخش سوم به ترتیب به موارد چون شرایط ساختمان جوجه کشی کبک ، دستگاه ستر – دستگاه ها و تجهیزات جوجه کشی کبک ، بهداشت ستری و … پرداختیم.

در این بخش نگاهی به دید هچری در پرورش کبک خواهیم داشت.

بخش هچری کارخانه جوجه کشی – آموزش جوجه کشی کبک بخش چهارم

آموزش جوجه کشی کبک بخش چهارم : چهار روز پایانی رشد جوجه در بخش هچری انجام میشود.بخش هچری محل تکمیل رشد جوجه ها و خروج جوجه از تخم است ، بنابراین یکی از کلیدی ترین مراحل رشد جنین در بخش هچری اتفاق می افتد.
تمام نکات بهداشتی و مدیریتی که در مورد ستر بیان شد در این قسمت نیز باید مورد توجه قرار گیرد.در بخش هچری چرخش تخم نباید انجام شود و تخم ها در سبد های هچری قرار می گیرند.رطوبت در بخش هچری حداقل 100 درصد افزایش داده میشود.به مقدار جزئی می توان دما را نیز کاهش داد ( حدود 0.3 درجه سانتی گراد).

فن-دستگاه-جوجه-کشی
فن-دستگاه-جوجه-کشی

مهم ترین عامل تعیین کننده در درصد جوجه در آوری در روزهای پایانی دسترسی به اکسیژن است.به خصوص در تراکم های زیاد تخم در دستگاه ، بایستی تهویه به صورت ایدئال انجام شود.چون در این مرحله جنین دارای متابولیسم زیادی بوده و تقریبا به رشد کامل رسیده و نیاز به اکسیژن بیشتری داشته و گازهای سمی حاصل از متابولیسم نیز تولید می کند.
نکته قابل توجه این که در این مرحله جوجه به دلیل متابولیسمی که دارد تولید گرما میکند و این گرما در فضای محدود دستگاه جوجه کشی سبب افزایش دما شده و به دلیل این که هنوز سیستم کنترل دمای بدن در جوجه کامل نشده است به سرعت این گرما به جوجه آسیب وارد می کند و می تواند یکی از دلایل مهم کاهش درصد جوجه در آوری باشد.
دمای اتاق هچری نباید هیچ گاه بیش از 28 درجه سانتی گراد باشد.دستگاه و اتاق هچری بایستی به سیستم خنک کننده مجهز باشند و تهویه نیز بایستی کارایی بسیار زیادی داشته باشد.
معمولا در تابستان به دلیل گرمای محیط و در نتیجه گرمایی بیش از حد داخل دستگاه درصد جوجه در آوری به شدت افت پیدا می کند که می توان با خنک کردن اتاق ستر و هچر درصد جوجه در آوری را به وضعیت نرمال رساند.

انتقال تخم از ستر به هچر
انتقال تخم از ستر به هچر

انتقال تخم از ستر به هچر – آموزش جوجه کشی کبک بخش چهارم

در اواخر دوره جوجه کشی که برای کبک روز بیستم است لازم است تخم ها از دستگاه ستر خارج شده و به دستگاه هچر منتقل شوند ( برای دستگاه های خانگی و با ظرفیت کم ، بخش ستری و هچری در یک دستگاه می باشند.)
در انتقال تخم ها از ستر به هچر باید توجه داشت که دما و رطوبت محیط تاحد دمای دستگاه ها افزایش داده شود.دمای مناسب محیط برای انتقال تخم ها از دستگاه ستری به هچری 35 درجه سانتی گراداست.عملیات انتقال از شانه های ستر به سبدهای هچر به سرعت و با دقت کافی انجام شود.برای این کار صفحه نرمی بر روی شانه ها قرار داده شده و با چرخاندن شانه ( 180 درجه ) تخم ها را بر روی صفحه ( که بهتر است لبه دار نیز باشد ) تخلیه کرده و بعد به آرامی بع داخل سبد هچری منتقل می شوند.باید دقت کنیم که در هنگام انجام این کار ضربه ای به تخم وارد نشود چرا که ضربه های حتی خیلی کوچک به تخم کبک سبب ترک خوردن پوسته و مرگ جنین می شود.
مهم ترین مسئله تهویه سالن است ، نباید در زمان انتقال ، جریان هوا در اطراف تخم ها متوقف شود.هواکش ها در زمان این کار باید همچنان روشن بمانند ، گاهی کارکنان برای آسایش خود خاموش می کنند که این کار سبب میشود میزان اکسیژن برای جوجه ها کاهش یافته و یا افت درصد جوجه در آوری همراه شود.

خروج جوجه از دستگاه هچر – آموزش جوجه کشی کبک بخش چهارم

با توجه به این که ساعت تولد جوجه ها داری نوسان است معمولا پس از این که 80 درصد جوجه ها کاملا خشک شدند شمارش و خروج جوجه از دستگاه انجام میشود.اگر زمان تولد جوجه ها داری نوسان زیادی بود یعنی تعدادی از جوجه ها خیلی زود متولد شدند میتوان خروج جوجه از تخم را در دو یا چند مرحله انجام داد.از زمان تولد اولین جوجه تا خروج از دستگاه نباید بیش از 24 ساعت بگذرد چون سبب از دست رفتن آب و تلفات جوجه در دستگاه جوجه کشی و در زمان پرورش خواهد داد.
یکی از مشکلات در هچر شمارش جوجه و جدا کردن جوجه های وازد است.بهتر است از افراد دقیق برای شمارش جوجه استفاده شود.به هر حال مقداری از جوجه های وازده وارد سالن پرورش خواهند شد که اکثر آن ها در روزهای اول تلف میشوند و با این که می توان آن ها را در سالن جدا و معدوم کرد.
کارهای روزانه و هفتگی بخش جوجه کشی
در صورتی که از سالن جوجه کشی و دستگاه ها به صورت مداوم و منظم استفاده میشود باید یک برنامه ریزی دقیق برای جلوگیری از اختلال در کار تنظیم نمود.
با توجه به این که دوره جوجه کشی کبک در حدود 24 روز است و حدود 3 روز جهت آماده سازی دستگاه ها زمان نیاز است بنابراین هر سیکل جوجه کشی در حدود 27 روز خواهد بود ، اما در عمل نگه داری تخم های نطفه داری که به صورت روزانه در مجموعه تولید میشود به مدت 27 روز امکان پذیر نبوده و با توجه به افزایش درصد نطفه میری و هم چنین کاهش کیفیت جوجه باید تخم ها را در دوره های زمانی کوتاه تر در دستگاه قرار داد.
به عنوام مثال می توان هر 9 روز یک بار تخم ها در دستگاه قرار داد بنابراین متناسب با میزان تخم تولیدی در دوره های زمانی 9 روزه باید ظرفیت دستگاه را مشخص نمود ، که با توجه به دوره جوجه کشی کبک در این شرایط ما به 3 دستگاه ستر و یک دستگاه هچر نیاز داریم.
مثلا اگر تولید تخم روزانه گله مولد کبک ما 1000 عدد باشد بنابراین مجموع تخم هایی که در طی 9 روز جمع آوری میشود حدود 9000-1000 عدد خواهد بود.البته باید توجه داشت تخم هایی که در 4-5 روز اول جمع آوری میشوند باید در راک های مخصوص قرار گرفته که بتوان هر 6-8 ساعت یک بار چرخش را انجام داد.
در این شرایط هر 8 یا 9 روز یک بار تخم ها در یکی از دستگاه های ستر قرار میگرند و بعد از 21 روز تخم ها به دستگاه هچر انتقال داده میشوند.در این فرصت دستگاه ستر برای پذیرش تخم های جدید آماده میشود.از طرفی بعد از خروج جوجه از دستگاه هچر نیز دستگاه باید سریعا برای پذیرش گروه بعدی تخم از دستگاه ستر آماده شود.
هر چه مدت نگه داری تخم کم تر باشد درصد هچ و کیفیت جوجه تولیدی افزایش می یابد.ولی با کوتاه شدن دوره های تخم خواباندن در دستگاه ، تعداد گروه های پرورش و فاصله سنی بین هرکدام کم تر خواهد شد بنابراین سبب پیچیدگی کار پرورش میشود.با توجه به طولانی بودن دوره پرورش کبک ( حدود 3.5 ماه ) در صورتی که به عنوان مثال هر 10 روز یکسری جوجه داشته باشیم عملا از زمان ورود اولین جوجه به سالن تا خروج آن حدود 10 دوره پرنده جدید خواهیم داشت که حجم کاری پیچیده و زیادی را در بخش پرورش ایجاد خواهد نمود.
بنابراین در اکثر واحد های پرورش کبک معمولا در دوره های طولانی تر تخم در دستگاه خوابانده میشود و یا این که در تعدادی از دوره ها تخم نطفه دار و یا جوجه به فروش می رسد.

جوجه کشی کبک

جوجه کشی کبک

شرایط ساختمان جوجه کشی کبک

جوجه کشی کبک : جوجه کشی قلب کار پرورش کبک محسوب میشود.چراکه این قسمت نقطه عطفی در تولید موجود زنده است.با توجه به این که تخم و جوجه ها در ساعت های اولیه بعد از تولد حساسیت زیادی دارند بنابراین هرچقدر شرایط بهداشتی ساختمان و تجهیزات جوجه کشی در سطح بالاتری باشد کیفیت جوجه تولیدی نیز بسیار بالاتر خواهد بود.
معمولا دورترین قسمت در مجموعه پرورش کبک که دسترسی کم تری به آولدگی های محیطی از قبیل سالن مولدان ، سالن پرورش جوجه و گشتارگاه دارد برای کار جوجه کشی اختصاص داده میشود.
با توجه به این که برای تبدیل تخم به جوجه شرایط انکوباتور برای رشد جوجه فراهم می شود ( منظور دما،رطوبت و تهویه کافی) این شرایط برای رشد عوامل میکروبی و قارچی نیز فراهم است.در صورت رعایت نکردن اصول بهداشتی به سرعت آلودگی ها به تخم و در نهایت جوجه منتقل شده و سبب خسارت به تولید خواهد شد.
ساختمان جوجه کشی باید یکی از بهترین و تمیز ترین بخش های مجموعه پرورش کبک باشد و رفت و آمد به ساختمان جوجه کشی باید محدود بوده و فقط افراد خاصی اجازه رفت و آمد به این قسمت را داشته باشند.از طرفی ساختمان جوجه کشی باید بتواند شرایط محیطی ضروری برای استقرار دستگاه های جوجه کشی را فراهم کنم.

چهار ویژگی ضروری سالن جوجه کشی :

  1. عایق بودن در برابر گرما ، سرما و رطوبت
  2. قابلیت خنک شدن در فصل گرما و گرم شدن در فصل سرما
  3. قابلیت تهویه مناسب و تامین اکسیژن کافی
  4. قابلیت شستشو و ضدعفونی

فضاهایی که در سالن جوجه کشی باید در نظر گرفت عبارت اند از :

  1. اتاق ورودی تخم و سورت کردن
  2. اتاق گاز دادن به تخم
  3. اتاق نگهداری تخم و یا سردخانه
  4. اتاق استقرار دستگاه های ستر
  5. اتاق هچر و محوطه انتقال تخم از ستر به هچر
  6. اتاق شمارش جوجه و خروج جوجه

۱-اتاق ورودی تخم و سورت کردن جوجه کشی کبک

در صورتی که کار سورت کردن تخم و حذف تخم های آلوده و نامناسب برای جوجه کشی در سالن مولدان انجام نشود میتوان برای کنترل بهتر تخم های جوجه کشی اتاق ورودی تخم را طراحی نمود.این اتاق علاوه بر شرایط عمومی سالن جوجه کشی بایستی نور کافی نیز داشته باشد تا بتوان تخم های نامناسب را به راحتی جدا کرد.

تخم نطفه دار کبک
تخم نطفه دار کبک

۲-اتاق گاز دادن به تخم در جوجه کشی کبک

ضد عفونی تخم ها با مواد ضدعفونی کننده گازی انجام میشود.در مورد شستن تخم ها نظرات مختلفی وجود دارد ولی به دلیل احتمال نفوذ آب به داخل تخم و ورود آلودگی به داخل تخم ، شستشو تخم کبک توصیه نمی شود.
اتاق ضدعفونی باید فضایی مناسب با حجم تخم تولیدی روزانه داشته باشد و طوری طراحی شود که بتوان برای چند دقیقه کل فضا را محدود کرد و دما و رطوبت مناسب را فراهم کرد تا بتوان تخم ها را گاز داد و پس از گاز دادن بتوان به سرعت گازهای ضدعفونی را با کمک سیستم تهویه خارج نمود.

۳-اتاق نگه داری تخم و یا سردخانه در جوجه کشی کبک

معمولا در مجموعه های پرورش کبک تخم ها در دوره های زمانی هفتگی و یا دو هفته در دستگاه های جوجه کشی قرار میگیرند بنابراین برای جلوگیری از افت درصد جوجه درآوری باید تا زمان قرار گرفتن تخم در دستگاه جوجه کشی ، تخم ها را در شرایط محیطی مناسب نگهداری کرد تا درصد جوجه دهی کاهش نیابد و در واقع نطفه تلف نشود.
حجم این اتاق بستگی به تعداد تخم تولیدی روزانه و هم چنین مدت زمان نگه داری تخم دارد که می تواند یک اتاق ۲*۲ باشد.در طول نگه داری تخم ، دما و رطوبت دو عامل اساسی در حفظ کیفیت تخم و زنده ماندن نطفه می باشند.

در زمان نگه داری تخم نطفه دار دما باید ۱۳-۱۵ درجه سانتی گراد باشد تا نطفه رشد نکند و هم چنین رطوبت در حدود ۶۰ درصد باشد تا آب تخم خیلی کاهش نیابد.
اگر تخم ها بیش از یک هفته در اتاق نگهداری می شوند کار چرخش تخم هم باید انجام شود.در این صورت حداقل هر ۴-۸ ساعت یک بار کار چرخش تخم باید انجام شود.

۴-اتاق استقرار دستگاه های ستر در جوجه کشی کبک

محل قرار گرفتن دستگاه های ستر باید رعایت اصول بهداشتی از قبیل شستشو و ضدعفونی را داشته باشد.از طرفی فراهم کردن شرایط محیطی از قبیل دما ، رطوبت و تهویه کافی در محل قرار گرفتن دستگاه های جوجه کشی بسیار اهمیت دارد.یکی از اشتباهات اساسی در مورد جوجه کشی این است که اکثرا تولید کنندگان فکر می کنند که با توجه سیستم تنظیم دما و رطوبت در دستگاه های جوجه کشی این دستگاه ها قادرند در هر شرایط محیطی عملکرد مناسبی داشته باشند ، اما در عمل این دستگاه ها فقط در شرایط محیطی نرمال قادر به عملکرد مناسب هستند.
دما یکی از عوامل مهم در دستگاه های جوجه کشی است.به طوری که اگر دمای سالن کم تر از حد نرمال ( ۲۴ درجه سانتی گراد ) باشد به سیستم تولید گرمای دستگاه آسیب زده و زودتر فرسایش پیدا می کند.از طرفی ممکن است در طول جوجه کشی شرایط دمای یکنواخت فراهم نشود.
دمای بیش از حد نرمال هم خطرات بسیار بیشتری دارد که اکثر دستگاه های جوجه کشی مجهز به سیستم خنک کننده نبوده و با توجه به این که جنین در نیمه دوم جوجه کشی تولید گرما می کند در صورت افزایش دما به بیش از ۳۹ درجه سانتی گراد سبب تلفات جوجه خواهد شد.
بنابراین محل قرار گرفتن دستگاه های جوجه کشی علاوه بر عایق مناسب باید مجهز به تجهیزات سرمایشی و گرمایشی مناسب باشند تا بتوانند دمای اتاق را در حدود ۲۴ درجه سانتی گراد حفظ کنند.
تامین رطوبت اتاق ستر هم می تواند به تامین رطوبت دستگاه کمک قابل توجهی داشته باشد و رطوبت یکنواخت را در طول جوجه کشی فراهم کند.
اکسیژن هم یکی از عوامل بسیار ضروری و پرمصرف در طول جوجه کشی است ، بنابراین تامین اکسِیژن برای متابولیسم جوجه و دفع گازهای سمی حاصل متابولیسم از طریق سیستم تهویه انجام میشد.سیستم تهویه علاوه بر تامین اکسیژن کافی و دفع گازهای سمی نباید سبب اتلاف بیش از اندازه گرما و رطوبت سالن شود.

۵-اتاق هچر و محوطه انتقال تخم از ستر به هچر در جوجه کشی کبک

اتاق هچر هم باید تقریبا تمام شرایط محیطی لازم برای رشد جنین همانند اتاق ستر را داشته باشد.البته جنین در روزهای پایانی دارای رشد سریع بوده و اکسیژن بیشتری نیاز دارد.هم چنین به دلیل متابولیسم بیشتر جوجه در روزهای پایانی گرمای بیشتری تولید می کند که در فصول گرم سال در صورت تنظیم نبودن دمای سالن جوجه کشی سبب تلفات شدید جوجه خواهد شد.
در زمان انتقال تخم از ستر به هچر هم باید توجه داشت که دمای محیط را باید در حد دمای دستگاه ها نزدیک کرد تا در زمان انتقال شوک حرارتی به جوجه وارد نشود.

۶-اتاق شمارش جوجه و خروج جوجه در جوجه کشی کبک

پس از خروج جوجه از تخم باید در زمان مناسب جوجه ها را از تخم خارج نمود و به سالن پرورش منتقل نمود که این کار در محوطه ای در نزدیک دستگاه های هچر و یا در اتقا جداگانه که بتوان دما و رطوبت مناسب را فراهم نمود انجام میشود.
پس از خروج جوجه از دستگاه و هم چنین سالن جوجه کشی باید کلیه دستگاه ها ، سبدها ، شانه ها و دیوارها و کف سالن را کاملا شستشو داده و ضدعفونی کرد.